Story: Nikilitha Burns
KOMANI – Kubanjwe umngcelele eKomani wokusiwa kwesikhalazo kwiSebe Lamicimbi yezeKhaya (Home Affairs), nalapho abanye abahlali bebefuna kuthathwe amanyathelo ngakubemi bangaphandle abatyholwa ngokuhlala eMzantsi Afrika ngaphandle kwamaxwebhu asemthethweni.
Omnye wabaququzeleli balo mngcelele, uZuko Mafu, uthi eyona nto ibakhathazayo kukuba abanye babemi bangaphandle bathetha amazwi arhabaxa ngabantu beli lizwe, bebatyhola ngokonqena ngelixa besithi bona bayasebenza kwaye bayaliphuhlisa eli lizwe kunelabo.
Nangona kunjalo, izimvo zabahlali bezahlukene ngalo mba. Umhlali waseKomani, uNombulelo Seti, uthi izinto zatshintsha ukusukela oko kwafika abantu bangaphandle. Uthi akaboni nkqubela kubantwana balapha, esithi uninzi lwabo luthe gqolo ekusebenziseni iziyobisi.
Kwelinye icala, uAnelisa Ntozini waseNkululekweni uthi akaxhasi iphulo lokugxothwa kwabemi bangaphandle. Uthi unomntwana nomntu wangaphandle kwaye abantu abaninzi bamanye amazwe sele bebathatha njengosapho. Uthi akasoze abe yinxalenye yalo naliphi na iphulo lokugxotha abantu abaze kweli lizwe befuna amathuba angcono okuphila.
Lo mba uqhubeka ubangela ukwahlukana kwezimvo phakathi kwabahlali, abanye befuna kunyanzeliswe imithetho yezokufudukela kweli lizwe, logama abanye bekhuthaza ubumbano nokuhlalisana ngoxolo phakathi kwabantu bonke abahlala eMzantsi Afrika.
